Chiến dịch mở rộng lưới điện của Trung Quốc đã có từ những năm 1970. Các lãnh đạo nước này lo ngại tình trạng thiếu điện sẽ cản trở sự phát triển của đất nước, theo đó, đã chỉ đạo các doanh nghiệp nhà nước xây dựng hàng trăm nhà máy nhiệt điện than.
Sau đó, nước này đặt cược vào năng lượng tái tạo, rót vốn cho các dự án thủy điện khổng lồ, các cánh đồng điện mặt trời và trang trại điện gió.
Do các vị trí thuận lợi thường nằm xa các trung tâm dân cư ở miền đông, Trung Quốc cũng đã xây dựng mạng lưới đường dây truyền tải siêu cao áp lớn nhất thế giới, đầu tư hơn 50 tỷ USD kể từ năm 2021, theo truyền thông nước này.
Hiện nay, Trung Quốc có công suất phát điện khoảng 3,75 terawatt, hơn gấp đôi công suất của Mỹ. Theo Hiệp hội Hạt nhân thế giới, Bắc Kinh đang xây dựng 34 lò phản ứng hạt nhân và có gần 200 lò khác được lên kế hoạch hoặc đề xuất. Tại Tây Tạng, Trung Quốc đang xây dựng dự án thủy điện lớn nhất thế giới, có thể tạo ra lượng điện gấp ba lần đập Tam Hiệp.
Theo Cục Năng lượng quốc gia Trung Quốc, các trung tâm dữ liệu ở nước này hiện có thể mua điện với giá chỉ khoảng 3 cent mỗi kilowatt-giờ thông qua các hợp đồng dài hạn. Trong khi đó, tại Mỹ, các nhà vận hành ở những thị trường như Bắc Virginia thường phải trả 7 – 9 cent mỗi kilowatt-giờ.
Tuy nhiên, làn sóng chi tiêu cho năng lượng của Trung Quốc đang đẩy nhanh gánh nặng nợ – vốn đang trở thành lực cản đối với nền kinh tế. Tại Tập đoàn Lưới điện Trung Quốc thuộc Nhà nước, nợ và các nghĩa vụ khác đã tăng hơn 40% từ đầu năm 2019 đến cuối năm 2024, lên khoảng 450 tỷ USD.
Thành phố Ulanqab và huyện lân cận Horinger ở Nội Mông, cách Bắc Kinh khoảng 320 km về phía Tây Bắc, được chỉ định là một trong tám trung tâm trong chương trình “Dữ liệu phía Đông, Điện toán phía Tây” của chính phủ. Nhiều khu vực được lựa chọn nhờ khả năng tiếp cận nguồn điện giá rẻ. Chương trình cũng nhằm thu hút đầu tư vào các khu vực nội địa còn nghèo của Trung Quốc.
Các lãnh đạo Trung Quốc đã yêu cầu doanh nghiệp chỉ xây dựng trung tâm dữ liệu mới tại các khu vực được chỉ định, đồng thời, ưu tiên xét duyệt thủ tục và giải phóng mặt bằng cho những dự án này. Một số trung tâm dữ liệu chỉ phải trả một nửa hóa đơn tiền điện, phần còn lại được bù bằng trợ cấp của chính phủ.
Tại Ulanqab, một bên đường là những tòa nhà gần như bị bỏ hoang, chỉ còn vài quán ăn nhỏ và cửa hàng bán thuốc lá. Bên còn lại là một trung tâm dữ liệu do Centrin Data vận hành, đồng thời xây dựng các tua-bin gió và tấm pin mặt trời trong khu vực. Trung tâm dữ liệu này, đi vào hoạt động chỉ sau 16 tháng khởi công, cung cấp dịch vụ điện toán đám mây cho các khách hàng tại Bắc Kinh.
Apple, Alibaba và Huawei cũng có trung tâm dữ liệu tại đây, trong khi các công ty như nhà sản xuất xe điện XPeng sử dụng khu vực này để huấn luyện mô hình AI và xử lý các tác vụ AI.
Tại Horinger, cách Ulanqab khoảng hai tiếng rưỡi lái xe, tập đoàn điện lực nhà nước China Huadian năm ngoái đã bắt đầu phát triển hạ tầng điện cho một cụm trung tâm dữ liệu. Năm nay, dự án trị giá 230 triệu USD này đã bắt đầu cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu do các nhà mạng viễn thông lớn nhất Trung Quốc và công ty khởi nghiệp điện toán đám mây Paratera vận hành.
Để bù đắp cho các chip nội địa kém tiên tiến hơn so với chip Mỹ, Huawei, Alibaba, Baidu và các công ty Trung Quốc khác đang tìm cách tăng sức mạnh tính toán bằng những hệ thống ghép nối hàng trăm, thậm chí hàng nghìn chip Trung Quốc.
Rào cản lớn nhất đối với chiến lược này, theo những người trong các công ty công nghệ Trung Quốc, là việc Trung Quốc không thể sản xuất đủ nhanh các chip tốt nhất của mình.
Trong khi đó, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ cũng hạn chế khả năng tiếp cận thiết bị sản xuất chip tiên tiến. Doanh nghiệp Trung Quốc đã tìm cách lách các biện pháp này, bao gồm mua chip Mỹ qua các kênh ngầm và sử dụng chip đặt tại các trung tâm dữ liệu ngoài Trung Quốc.
Các nhà phân tích dự đoán tình trạng thiếu hụt chip cao cấp sẽ còn kéo dài ít nhất vài năm nữa. Hiện vẫn chưa rõ Trung Quốc sẽ mua bao nhiêu chip H200 của Nvidia, và việc thay đổi các hạn chế xuất khẩu sẽ tác động đến cục diện ra sao.
“Trong ngắn hạn, việc Trung Quốc thiếu năng lực sản xuất chip hàng đầu là rào cản lớn hơn so với nút thắt về điện năng của Mỹ”, ông Qingyuan Lin, nhà phân tích bán dẫn tại Bernstein, nhận định. Thế nhưng, “cuộc đua AI càng kéo dài thì Trung Quốc sẽ càng có nhiều cơ hội để thu hẹp khoảng cách”.
(Nguồn: vneconomy.vn)