Cáp quang biển là một trong những hạ tầng quan trọng và tinh vi nhất của thế giới hiện đại. Dù có đường kính chỉ bằng một ống tưới nước thông thường, nó lại là “huyết mạch dữ liệu” giúp truyền tải tới hơn 95% lưu lượng Internet toàn cầu mỗi ngày, nối liền các châu lục với tốc độ ánh sáng. Để có thể tồn tại và hoạt động ổn định hàng chục năm dưới đáy đại dương – nơi áp suất cực lớn, độ ẩm cao, nhiệt độ thấp và không ít rủi ro vật lý – cấu trúc của cáp quang biển được thiết kế với nhiều lớp bảo vệ cực kỳ chính xác và chắc chắn.
.png)
Ở trung tâm là lõi sợi quang – một sợi thủy tinh siêu tinh khiết, nhỏ hơn cả sợi tóc người, nơi tín hiệu ánh sáng mang dữ liệu được truyền đi. Bao quanh nó là lớp gel hoặc lớp ống đệm nhằm hấp thụ chấn động và tránh ẩm xâm nhập. Tiếp đến là lớp dẫn điện làm bằng đồng hoặc nhôm, có nhiệm vụ cấp nguồn cho các bộ khuếch đại tín hiệu được đặt dọc tuyến cáp. Bên ngoài lớp dẫn điện là các lớp cách điện, thường làm bằng nhựa tổng hợp, giúp cáp không bị nhiễu điện từ và giữ an toàn trong môi trường nước biển. Quan trọng nhất là lớp thép gia cường – gồm nhiều sợi thép xoắn – giúp cáp chịu được lực kéo lớn trong quá trình triển khai, đồng thời chống va đập với đá, tàu thuyền hoặc sinh vật biển. Cuối cùng là lớp vỏ bảo vệ ngoài cùng bằng nhựa polyethylene, giúp chống ăn mòn và cách ly cáp khỏi tác động môi trường. Trong khu vực gần bờ, nơi rủi ro va chạm cao, cáp còn được bọc thêm lớp giáp kép bằng thép để chống lại sự cố do mỏ neo, lưới đánh cá hoặc thiết bị hàng hải.
Việc xây dựng một tuyến cáp quang biển là một dự án quy mô lớn, kéo dài từ 18 đến 24 tháng, đòi hỏi phối hợp đa quốc gia và kỹ thuật hiện đại. Trước hết, các chuyên gia phải khảo sát đáy biển bằng công nghệ sonar và robot điều khiển từ xa để xác định địa hình, độ sâu, thành phần đáy biển và những yếu tố địa chấn có thể ảnh hưởng đến đường đi của cáp. Từ dữ liệu này, tuyến cáp sẽ được thiết kế sao cho tối ưu hóa về độ dài, tránh rủi ro và thuận tiện khi triển khai. Cáp sau đó được sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế và cuộn thành từng đoạn lớn, đưa lên tàu chuyên dụng để tiến hành đặt cáp.
Trong quá trình thi công, tàu sẽ thả cáp xuống đáy biển theo tuyến đã định sẵn. Ở những khu vực gần bờ, robot dưới nước sẽ đào rãnh và chôn cáp sâu từ 1 đến 3 mét để bảo vệ khỏi hoạt động hàng hải. Cứ mỗi khoảng 60 đến 100 km, một bộ khuếch đại tín hiệu sẽ được tích hợp trên cáp để đảm bảo tín hiệu truyền đi không bị suy giảm. Các bộ này hoạt động liên tục và được cấp điện từ nguồn điện đi kèm trong cáp. Khi đến bờ, cáp được kéo vào đất liền và kết nối với trạm tiếp nhận gọi là trạm cáp biển – nơi dữ liệu được phân phối đến mạng nội địa của quốc gia.
Tại Việt Nam, một trong những trạm cáp biển chiến lược mới đang được đầu tư chính là trạm cập bờ của DCH tại Bà Rịa – Vũng Tàu. Đây không chỉ là nơi tiếp nhận dữ liệu, mà còn là điểm khởi đầu cho các tuyến cáp quang biển quan trọng sẽ kết nối Việt Nam trực tiếp đến các trung tâm dữ liệu khu vực và toàn cầu. Cụ thể, từ trạm cáp quang này, DCH đang triển khai kế hoạch kết nối các tuyến cáp biển quốc tế đi Malaysia, Singapore và Nhật Bản – những điểm trung chuyển dữ liệu lớn của châu Á. Việc kết nối trực tiếp này sẽ giúp rút ngắn độ trễ, tăng tốc độ truyền tải, đồng thời giảm phụ thuộc vào các tuyến trung gian, nâng cao độ ổn định mạng quốc tế phục vụ cho các trung tâm dữ liệu AI, dịch vụ đám mây và hạ tầng số mà DCH đang phát triển.
Một tuyến cáp biển có thể dài từ vài trăm đến hơn 20.000 km, nối liền nhiều quốc gia, đảo quốc hoặc châu lục. Chi phí cho mỗi tuyến có thể từ vài trăm triệu đến hơn một tỷ đô la Mỹ, tùy theo độ dài, độ sâu và cấu trúc địa chất. Đặc biệt, mặc dù các tuyến cáp nằm sâu dưới đáy đại dương, nhưng hơn 70% sự cố xảy ra lại nằm ở vùng nước nông, gần bờ, nơi hoạt động tàu thuyền, neo đậu và đánh bắt cá diễn ra dày đặc. Vì vậy, việc bảo trì, giám sát và xây dựng mạng lưới dự phòng cho cáp biển cũng là một phần quan trọng trong vận hành hạ tầng viễn thông toàn cầu.
Cáp quang biển không phải là một sản phẩm công nghệ đơn lẻ mà là sự kết hợp giữa kỹ thuật quang học, cơ khí, hàng hải và chiến lược địa chính trị. Đối với các quốc gia như Việt Nam, đặc biệt là trong tầm nhìn của các doanh nghiệp đi đầu như DCH, việc làm chủ điểm cập bờ và tuyến kết nối quốc tế là bước đi quyết định trong hành trình trở thành trung tâm dữ liệu và trung tâm kết nối số hàng đầu khu vực.
Trong cách nhìn truyền thống, trung tâm dữ liệu được đánh giá dựa trên quy mô, tốc độ xử lý và khả năng mở rộng. Càng nhiều máy chủ, càng nhiều tài nguyên, càng có lợi thế. Tuy nhiên, kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành này phải nhìn lại chính nền tảng của mình. Khi nhu cầu tính toán tăng vọt chưa từng có, một biến số tưởng như phụ trợ lại nổi lên chi phối toàn bộ cuộc chơi: điện năng. Và ở trung tâm của bài toán điện năng ấy chính là chip.
Trong làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu, một thực tế đang dần trở nên rõ ràng: trung tâm dữ liệu không chỉ là hạ tầng công nghệ, mà đã trở thành thị trường lớn nhất và quan trọng nhất của ngành chip AI. Nếu như trước đây, chip bán dẫn chủ yếu phục vụ cho máy tính cá nhân, điện thoại hay thiết bị điện tử tiêu dùng, thì ngày nay, phần lớn giá trị của chip tiên tiến lại nằm trong các trung tâm dữ liệu – nơi vận hành và nuôi dưỡng các hệ thống AI quy mô lớn.
Trong nhiều năm, ngành trung tâm dữ liệu phát triển dựa trên một logic tương đối đơn giản: phần cứng được chuẩn hóa, chip được sản xuất bởi một số ít công ty bán dẫn, và các nhà vận hành hạ tầng chỉ cần mua về, lắp đặt, rồi tối ưu vận hành. Mô hình này từng tạo ra sự ổn định và khả năng mở rộng nhanh chóng cho internet, điện toán đám mây và các dịch vụ số.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký quyết định phê duyệt Đề án “Xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050”.
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư hạ tầng công nghệ số và trung tâm dữ liệu quy mô lớn tổ chức cuối tuần qua, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo UBND TP.HCM cùng hơn 150 đại biểu, G42 và liên danh nhà đầu tư trong nước đã ký thỏa thuận khung hợp tác dài hạn nhằm phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu tại Việt Nam. Tổng quy mô vốn dự kiến lên tới 2 tỷ USD, phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của TP.HCM trong vai trò đầu mối hạ tầng số khu vực.
Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo không còn là một khái niệm mang tính thử nghiệm mà đã bước vào giai đoạn bùng nổ trên quy mô toàn cầu. Từ các mô hình ngôn ngữ lớn, hệ thống nhận diện hình ảnh cho đến các nền tảng phân tích dữ liệu theo thời gian thực, AI đang len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, phía sau sự phát triển nhanh chóng của AI không chỉ là những thuật toán thông minh, mà còn là một cuộc chạy đua hạ tầng công nghệ chưa từng có, nơi chip bán dẫn và trung tâm dữ liệu đóng vai trò trung tâm.
Trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự thay đổi của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, phía sau những ứng dụng AI thông minh mà người dùng tiếp cận mỗi ngày – từ trợ lý ảo, dịch thuật tự động cho đến phân tích dữ liệu lớn
Các thương vụ hạ tầng trung tâm dữ liệu thường xuyên vượt mốc 10 tỷ USD, thậm chí thương vụ lớn nhất đạt tới 40 tỷ USD. Quy mô “khổng lồ” này đã khiến ngành bảo hiểm rơi vào tình thế “stress”…
Nhiều chuyên gia cho rằng nếu chip bán dẫn được ví như “dầu mỏ của thế kỷ XXI”, thì kỹ sư thiết kế chip chính là những người khai thác mỏ vàng công nghệ mới của thế giới. Trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu, quốc gia nào sở hữu đội ngũ kỹ sư chất lượng cao sẽ nắm lợi thế lớn trong chuỗi giá trị công nghệ.
Trong thế kỷ XXI, sức mạnh của một quốc gia không còn chỉ được đo bằng tài nguyên thiên nhiên hay quy mô quân đội. Ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng chip bán dẫn mới chính là nền tảng của quyền lực công nghệ và an ninh quốc gia. Từ hệ thống vũ khí hiện đại, trí tuệ nhân tạo quân sự đến hạ tầng an ninh mạng, tất cả đều phụ thuộc vào những con chip nhỏ bé nhưng cực kỳ phức tạp.
