Việc các tập đoàn công nghệ toàn cầu ồ ạt xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những hệ lụy lớn đối với thị trường bán dẫn, trong đó đáng chú ý nhất là tình trạng thiếu hụt chip nhớ.
Theo đó, xu hướng này có thể khiến giá các thiết bị điện tử tiêu dùng như điện thoại thông minh, máy tính và đồ gia dụng tăng mạnh trong năm 2026, với mức tăng dự báo lên tới 20%.
Các nhà phân tích cho biết nhu cầu bùng nổ đối với AI đã làm mất cân đối nghiêm trọng chuỗi cung ứng chất bán dẫn. Chip nhớ, đặc biệt là bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động (DRAM), đang trở thành “điểm nghẽn” khi các nhà sản xuất ưu tiên nguồn lực cho các dòng chip cao cấp phục vụ trung tâm dữ liệu và máy chủ AI, thay vì các loại chip phổ thông dùng trong thiết bị điện tử tiêu dùng.
Cảnh báo về làn sóng tăng giá đã được nhiều nhà sản xuất lớn đưa ra. Dell, Lenovo, Raspberry Pi hay Xiaomi đều thừa nhận tình trạng thiếu chip đang tạo áp lực chi phí ngày càng lớn. Các nhà phân tích dự báo giá thiết bị điện tử có thể tăng từ 5% đến 20% trong năm tới, tùy từng phân khúc và mức độ phụ thuộc vào chip nhớ.
Giám đốc điều hành Dell Technologies – Jeff Clarke cho biết trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hồi tháng 11/2025 rằng công ty chưa từng chứng kiến “tốc độ tăng chi phí nhanh đến như vậy” trong nhiều năm qua, đồng thời khẳng định phần chi phí này sớm muộn cũng sẽ được chuyển sang người tiêu dùng. Raspberry Pi, nhà sản xuất máy tính cá nhân của Anh, cũng gọi áp lực chi phí hiện tại là đau đớn sau khi buộc phải tăng giá sản phẩm vào tháng 12/2025. Trong khi đó, Lenovo đã chủ động tích trữ chip nhớ và linh kiện quan trọng để giảm thiểu rủi ro đứt gãy nguồn cung.
Nguyên nhân cốt lõi đến từ cuộc chạy đua xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên toàn cầu. Các mô hình AI ngày càng lớn đòi hỏi lượng chip nhớ băng thông cao (HBM) khổng lồ, khiến các nhà sản xuất bán dẫn tập trung công suất cho phân khúc này. Điều đó vô hình trung làm suy giảm nguồn cung DRAM tiêu chuẩn, loại chip được sử dụng phổ biến trong máy tính, ô tô và nhiều thiết bị điện tử khác.
Hệ quả là giá chip nhớ leo thang nhanh chóng. Công ty nghiên cứu thị trường TrendForce dự báo giá DRAM trung bình, bao gồm cả HBM, tăng từ 50–55% trong quý IV/2025 so với quý trước. Samsung và SK hynix, hai “ông lớn” kiểm soát hơn 70% thị trường DRAM toàn cầu, cho biết đơn đặt hàng cho năm 2026 đã vượt quá công suất sản xuất. Riêng Samsung đã tăng giá một số dòng chip nhớ tới 60% trong thời gian gần đây.
Áp lực này đang lan dần sang người tiêu dùng cuối. Ông Kim Jae-june của Samsung, theo đánh giá của Macquarie, dự báo giá thiết bị điện tử có thể tăng từ 10–20% trong năm 2026. Trong khi đó, ông Changwon Chung, đồng Trưởng bộ phận Nghiên cứu Cổ phiếu châu Á – Thái Bình Dương của Nomura, cho rằng mức tăng có thể thấp hơn, khoảng 5%, nếu các hãng nỗ lực tiết giảm chi phí ở những khâu khác.
Tuy nhiên, theo ông Greg Roh, nhà phân tích tại Hyundai Motor Securities, các nhà sản xuất điện tử tiêu dùng gần như không còn lựa chọn nào khác. Các tập đoàn điện toán đám mây như Amazon và Google đang ký các hợp đồng dài hạn với nhà sản xuất chip để đảm bảo nguồn DRAM cho máy chủ AI, khiến phần nguồn cung còn lại cho thị trường tiêu dùng ngày càng bị thu hẹp.
Dữ liệu từ Morgan Stanley cho thấy quy mô đầu tư vào AI đang tăng với tốc độ chóng mặt. Các công ty công nghệ lớn của Mỹ dự kiến chi 620 tỷ USD cho hạ tầng AI trong năm 2026, tăng mạnh so với mức 470 tỷ USD của năm 2025. Tổng chi tiêu toàn cầu cho trung tâm dữ liệu AI và phần cứng liên quan có thể đạt 2,9 nghìn tỷ USD vào năm 2028.
Theo nhà phân tích bán dẫn Peter Lee của Citigroup, tình trạng khan hiếm chip nhiều khả năng sẽ kéo dài ít nhất đến năm 2027, khi chưa có thêm năng lực sản xuất mới được đưa vào vận hành. Ông cảnh báo việc tích trữ chip sẽ còn nghiêm trọng hơn trong năm 2026, tiếp tục đẩy mặt bằng giá thiết bị điện tử lên cao và tạo thêm sức ép cho người tiêu dùng toàn cầu.
(Nguồn: baomoi.com)