Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới trong quá trình phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), khi trọng tâm không còn dừng ở việc thử nghiệm công nghệ mà đang chuyển dần sang xây dựng nền tảng hạ tầng, mở rộng năng lực tính toán và tìm kiếm những giá trị kinh tế cụ thể từ AI.
Tại sự kiện AWS Cloud & AI Day Hanoi ngày 29/9/2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết Việt Nam hiện có 42 trung tâm dữ liệu thương mại với tổng công suất thiết kế khoảng 372 MW. Cùng với đó, mạng 4G đã phủ tới 99,8% dân số và 5G đạt khoảng 91,9%. Những con số này cho thấy nền tảng hạ tầng số của Việt Nam đang được mở rộng nhanh chóng, tạo điều kiện để điện toán đám mây, AI và các dịch vụ số phát triển ở quy mô lớn hơn.
Tuy nhiên, khi AI bước vào giai đoạn ứng dụng sâu hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, yêu cầu đối với hạ tầng cũng thay đổi đáng kể. Các mô hình AI ngày càng cần năng lực tính toán lớn, hệ thống lưu trữ dữ liệu quy mô cao, kết nối tốc độ lớn và nguồn điện ổn định. Vì vậy, trung tâm dữ liệu đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế số, thay vì chỉ được xem là nơi đặt máy chủ.
Nhu cầu này đang diễn ra đồng thời với tốc độ ứng dụng AI ngày càng tăng trong cộng đồng doanh nghiệp. Theo nghiên cứu “Khai phá Tiềm năng AI Việt Nam 2026” do Strand Partners thực hiện theo ủy quyền của Amazon Web Services, khoảng 26% doanh nghiệp Việt Nam, tương đương khoảng 245.000 doanh nghiệp, đã bắt đầu ứng dụng AI vào hoạt động. Tuy nhiên, phần lớn vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình triển khai. Khoảng 61% doanh nghiệp đã sử dụng AI mới dừng ở mức thử nghiệm, trong khi chỉ 23% xây dựng được chiến lược AI chính thức và toàn diện. Đáng chú ý, chỉ 13% có hệ thống đo lường lợi tức đầu tư từ AI được áp dụng một cách nhất quán.
Điều này cho thấy bài toán của AI tại Việt Nam đang chuyển sang một cấp độ khác. Nếu trước đây câu hỏi chủ yếu là doanh nghiệp có nên ứng dụng AI hay không, thì hiện nay vấn đề quan trọng hơn là ứng dụng công nghệ như thế nào để tạo ra năng suất, doanh thu và lợi thế cạnh tranh thực tế.
Trong quá trình đó, hạ tầng tính toán được xem là một trong những điều kiện nền tảng. Sự phát triển của các trung tâm dữ liệu, hệ thống điện toán đám mây và năng lực xử lý dữ liệu sẽ quyết định khả năng triển khai những ứng dụng AI có yêu cầu tính toán cao. Đây cũng là lý do nhiều quốc gia đang coi năng lực tính toán AI là một thành phần của hạ tầng chiến lược và từng bước đầu tư vào các hệ thống có quy mô lớn hơn.
Tại Việt Nam, nhu cầu này càng trở nên rõ ràng khi hệ sinh thái AI bắt đầu mở rộng từ các doanh nghiệp công nghệ sang tài chính, sản xuất, giáo dục, y tế, thương mại và nhiều lĩnh vực khác. AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ nghiên cứu mà đang trở thành một lớp công nghệ có khả năng tham gia trực tiếp vào các quy trình vận hành và tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới.
Tuy nhiên, mở rộng hạ tầng mới chỉ là một phần của bài toán. Dữ liệu và nhân lực chất lượng cao tiếp tục là những yếu tố quyết định khả năng khai thác AI. Một hệ thống tính toán hiện đại sẽ khó tạo ra giá trị nếu doanh nghiệp thiếu dữ liệu đủ chất lượng, thiếu đội ngũ có khả năng xây dựng và vận hành các mô hình AI hoặc chưa xác định được bài toán kinh doanh cụ thể cần giải quyết.
Khoảng cách giữa khả năng tiếp cận công nghệ và khả năng tạo ra giá trị từ công nghệ vì thế vẫn còn đáng kể. Việc một doanh nghiệp sở hữu hoặc sử dụng các công cụ AI chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đó đã chuyển đổi thành công mô hình vận hành. Giá trị chỉ xuất hiện khi AI được tích hợp vào quy trình, dữ liệu được khai thác hiệu quả và kết quả đầu ra có thể đo lường bằng những chỉ số kinh doanh cụ thể.
Ở chiều ngược lại, sự phát triển của AI cũng đang tạo động lực mới cho thị trường hạ tầng số. Khi các mô hình AI ngày càng phức tạp, nhu cầu về trung tâm dữ liệu, năng lực tính toán, lưu trữ và kết nối sẽ tiếp tục gia tăng. Điều này mở ra dư địa cho các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn, đặc biệt những dự án có khả năng đáp ứng yêu cầu về mật độ tính toán cao, khả năng mở rộng, độ tin cậy và sử dụng năng lượng hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, cuộc đua AI của Việt Nam sẽ không chỉ diễn ra trên phương diện thuật toán hay ứng dụng. Cuộc đua còn nằm ở khả năng hình thành một hệ sinh thái hạ tầng đủ mạnh để AI có thể được phát triển, triển khai và thương mại hóa ở quy mô lớn.
Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể về viễn thông, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số. Thách thức tiếp theo là chuyển những nền tảng này thành năng lực tính toán, dữ liệu và các hệ thống AI có khả năng phục vụ trực tiếp cho nền kinh tế. Khi hạ tầng, công nghệ, dữ liệu và nhân lực được kết nối thành một hệ sinh thái thống nhất, AI mới có thể đi xa hơn giai đoạn thử nghiệm để trở thành một động lực tăng trưởng mới.
Từ góc nhìn này, sự phát triển của trung tâm dữ liệu không đơn thuần là câu chuyện về máy chủ, rack hay công suất điện. Đó là một phần của hạ tầng kinh tế số, nơi năng lực tính toán trở thành nền tảng cho AI, điện toán đám mây, dữ liệu và các dịch vụ công nghệ thế hệ mới. Đây cũng sẽ là một trong những yếu tố quyết định khả năng Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ của khu vực và quốc tế.
(Nguồn: Bộ Khoa học và Công Nghệ)
Để tự chủ nguồn cung năng lượng, nhiều đơn vị phát triển trung tâm dữ liệu đang xây riêng nhà máy điện chạy bằng khí đốt. Sự chuyển dịch này đẩy mạnh lượng phát thải carbon, đe dọa các mục tiêu khí hậu của giới công nghệ Mỹ. Reuters đưa tin, theo báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn (STEO) của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) công bố giữa tháng 8, mức tiêu thụ điện năng của Mỹ - vốn đã đạt kỷ lục trong hai năm liên tiếp vào năm 2025 - sẽ tiếp tục tăng trong năm 2026 và 2027, do nhu cầu lớn phục vụ các trung tâm dữ liệu sử dụng AI và quá trình điện khí hóa.
Với tốc độ phát triển kinh tế số, vị trí chiến lược tại khu vực Đông Nam Á và nhu cầu ngày càng lớn về hạ tầng công nghệ, Việt Nam có nhiều điều kiện để trở thành điểm đến của các nhà đầu tư quốc tế trong lĩnh vực công nghệ và hạ tầng số. Nắm bắt cơ hội đó, DCH Group định hướng phát triển DCH Digital Hub không chỉ như một dự án đầu tư, mà còn như một điểm kết nối để thu hút nguồn vốn, công nghệ và các đối tác quốc tế vào Việt Nam.
Trong cách nhìn truyền thống, trung tâm dữ liệu được đánh giá dựa trên quy mô, tốc độ xử lý và khả năng mở rộng. Càng nhiều máy chủ, càng nhiều tài nguyên, càng có lợi thế. Tuy nhiên, kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành này phải nhìn lại chính nền tảng của mình. Khi nhu cầu tính toán tăng vọt chưa từng có, một biến số tưởng như phụ trợ lại nổi lên chi phối toàn bộ cuộc chơi: điện năng. Và ở trung tâm của bài toán điện năng ấy chính là chip.
Trong làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu, một thực tế đang dần trở nên rõ ràng: trung tâm dữ liệu không chỉ là hạ tầng công nghệ, mà đã trở thành thị trường lớn nhất và quan trọng nhất của ngành chip AI. Nếu như trước đây, chip bán dẫn chủ yếu phục vụ cho máy tính cá nhân, điện thoại hay thiết bị điện tử tiêu dùng, thì ngày nay, phần lớn giá trị của chip tiên tiến lại nằm trong các trung tâm dữ liệu – nơi vận hành và nuôi dưỡng các hệ thống AI quy mô lớn.
Trong nhiều năm, ngành trung tâm dữ liệu phát triển dựa trên một logic tương đối đơn giản: phần cứng được chuẩn hóa, chip được sản xuất bởi một số ít công ty bán dẫn, và các nhà vận hành hạ tầng chỉ cần mua về, lắp đặt, rồi tối ưu vận hành. Mô hình này từng tạo ra sự ổn định và khả năng mở rộng nhanh chóng cho internet, điện toán đám mây và các dịch vụ số.
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký quyết định phê duyệt Đề án “Xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050”.
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư hạ tầng công nghệ số và trung tâm dữ liệu quy mô lớn tổ chức cuối tuần qua, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo UBND TP.HCM cùng hơn 150 đại biểu, G42 và liên danh nhà đầu tư trong nước đã ký thỏa thuận khung hợp tác dài hạn nhằm phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu tại Việt Nam. Tổng quy mô vốn dự kiến lên tới 2 tỷ USD, phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của TP.HCM trong vai trò đầu mối hạ tầng số khu vực.
Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo không còn là một khái niệm mang tính thử nghiệm mà đã bước vào giai đoạn bùng nổ trên quy mô toàn cầu. Từ các mô hình ngôn ngữ lớn, hệ thống nhận diện hình ảnh cho đến các nền tảng phân tích dữ liệu theo thời gian thực, AI đang len lỏi vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, phía sau sự phát triển nhanh chóng của AI không chỉ là những thuật toán thông minh, mà còn là một cuộc chạy đua hạ tầng công nghệ chưa từng có, nơi chip bán dẫn và trung tâm dữ liệu đóng vai trò trung tâm.
Trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự thay đổi của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, phía sau những ứng dụng AI thông minh mà người dùng tiếp cận mỗi ngày – từ trợ lý ảo, dịch thuật tự động cho đến phân tích dữ liệu lớn
Các thương vụ hạ tầng trung tâm dữ liệu thường xuyên vượt mốc 10 tỷ USD, thậm chí thương vụ lớn nhất đạt tới 40 tỷ USD. Quy mô “khổng lồ” này đã khiến ngành bảo hiểm rơi vào tình thế “stress”…
